IMAM ZEYNEL ABIDIN OCAGI

Imam Zeynel Abidin veya dedelerinin bulundugu yer olan Kuyudere (Mineyik) Köyü'nün eski adi nedeniyle Mineyik Ocagi olarak da bilinir. Imam Zeynel Abidin Ocagi'ndan bazi dedeler bütün ocaklara mürsid olduklarini ileri sürerler. Diger ocaklar gibi onlarin da mürsid oldugu ocaklar vardir. Ancak bütün ocaklarin mürsidi olduklarina dair bir uygulama olmamistir. Bu ocaktan hala otantik dedeler bulunmaktadir.

Sah Ibrahim Veli Ocagi'nin merkezi, Malatya'nin Arguvan ilçesinde bulunan Ballikaya (Mezirme) Köyü'dür. Sah Ibrahimli Dedeler bu köyde bulunurlar. 30 Ekim 1999'da burayi ziyaretim sirasinda Hasan Yildirim Dede ile görüsmelerim sirasinda edindigim bilgilere göre: "Sah Veli, yani Sah Ibrahim Iran'in Erdebil kentinden Elazig'in Sün Köyü'ne geliyor. Oradan Arguvan Eymir köyüne geliyor orada kaliyor. Sonra da bir müddet Kozdere Köyü'nde kaliyor. Burada Mezirme'de kendisine bagli 3-5 talip evi varmis onlarla kaliyor. Burada onlarla kaliyor. Bir müddet geçenden sonra Kerbela'ya Hz. Hüseyin'e ziyarete gidiyor. 7 sefer gidiyor Kerbela'ya. En son gitmesinde oglu Sah Hüseyin'le ve talipleriyle vedalasiyor. Ben bir daha gelemeyecegim diyor ve burada iki emanet birakiyor. Birisi ayaginin papucu, simdi hali hazirda burada mevcut, ikincisi de elinin asasi dedigimiz karadirek. Bu emanetleri burada birakiyor. Ondan sonra da dua ediyor. Beni gören bunlari bu emanetleri görsün diyor. Ondan sonra da nerede basi agriyan, bir derdi olan olsa çevrilip buraya geliyor, en son çareyi burada buluyor. Pabuç yillardir hep ayni ailede bulunuyor. Her yerden buraya ziyaretçiler geliyor. Sah Ibrahim Veli ile, Haci Bektas Veli ikisi amca çocuklariymis. 7. Imam Imam Musa-i Kazim'in soyundan geliyorlar." Malatya çevresinde bu ocagin talipleri bulunmaktadir. Yakin zamanda hakka yürüyen Gürgür Dede bu ocagin aktif dedelerindendi.

Seyh Hasan Ocagi denildigi zaman onunla ilintili dört ocagi daha açiklamak gerekir. Bunlar Sultan Onar Ocagi, Seyh Ahmet Dede Ocagi, Seyh Bahsis Ocagi ve Seyyidan Ocagidir. Sultan Onar Ocagi olarak bilinen, Seyh Hasan'in Piri Baba'nin kiziyla evliliklerinden olma çocuklarinin Malatya Arapgir ilçesine bagli Onar Köyü'nde kurduklari ocaktir. Seyh Ahmet Dede Ocagi olarak bilinen, Seyh Hasan'in kardesi ve Seyh Hasan oymaginin ikinci reisi olan Seyh Ahmet'in çocuklarinin Elazig, Baskil'e bagli Tabanbükü (Seyh Hasan) Köyü'nde kurduklari ocaktir. Seyh Bahsis Ocagi, yine Seyh Hasan'in evlatlarinin Elazig, Baskil'e bagli Kumlutarla (Adaf) Köyü'nde kurduklari ocaktir. Seyyidan Ocagi olarak bilinen, yine Seyh Hasan'in oglunun torunlarindan Seyyid adli bir zatin Tunceli'nin Bodik Köyü'nde kurdugu ocaktir. Seyh Hasan'in oglunun diger torunlarindan Seyh Hasan ise, Tunceli Agdat Köyü'nde Seyh Hasan Ocagi'ni kurmuslardir. Atalari Seyh Hasan'in ocagina "Büyük Seyh Hasan Ocagi" ya da sadece "Büyük Ocak" denir ki bu Malatya Arapgir'e bagli Onar Köyü'ndedir. Torun Seyh Hasan'in Agdat'taki ocagina ise Küçük Seyh Hasan Ocagi denilmektedir.

Sözlü gelenege göre Hazreti Abbas neslindendir. Ali Abbas Ocagi dedeleri özellikle Erzincan ve Tunceli yörelerine dagilmislardir. Bazi dedeler Ali Abbas ve Celal Abbas Ocaklarinin ayni ocagi niteledigini ifade ederler.

Bu ocaga adini veren evliyanin türbesi Sivas Ali Baba mahallesinde bulunmaktadir. Bu ocagin Sivas yöresinde talipleri bulunmaktadir.

Molla Yakup evlatlari, dedelerinin soyunu Hz. Sazeli'ye dayandirdiklarindan bu ocak soyu hem Aliyyül Sazeli ve hem de Molla Yakup Ocagi olarak adlandirilmaktadir. Ayrica halk arasinda Seyh Sazeli Sultan (Kahveci) Ocagi olarak da bilinir. Bu ocagin merkezi ve Molla Yakup'un türbesi Sivas Kangal ilçesi, Yellice Köyü'nde bulunmaktadir. Molla Yakup'a iliskin birçok menkibe yüzyillardir anlatilmaktadir. Bu Ocaga bagli talipler daha çok Divrigi ve Kangal yörelerinde toplanmistir. Gökçeogullari ailesi bu ocaktandir ve kendilerinde bu ocaga ait birçok belge bulunmaktadir. Bildigim kadariyla bu aileden Yesari Bey bunlarin yeni türkçeye kazandirilmasi için oldukça duyarli sekilde çalismaktadir.

Tunceli ili Mazgirt ilçesinin dogusunda Darikent (Muhundi) Bucagi'nda ünlü Alevi evliyalarindan Baba Mansur'un yürüttügüne inanilan bir duvar bulunur. Muhundi orada bulunan bu ziyaretin anisi nedeniyle Dersim ve çevresinin en ünlü ziyaretgahlarindandir. Ali Kemali'ye göre Baba Mansur Dedeleri seyyidlerdendir, kollari yoktur, üç büyük kabiledir. Bir kabilesi Mazgirt kazasinin Darikent (Muhundi) bucaginda, Ikincisi Pülümür'ün Tahti ve üçüncüsü yine Pülümür'ün Gersinot köylerinde bulunur. Gersinot'ta oturanlara sahverdi evlâdi derler ki, Sivas ve Koçgiri asiretinin seyyitleridir. Bu seyyitler ayrica Erzincan'in Kismikör ve Erdene, Pülümür'ün Seyyitler Kapiri ve Tahsini köylerinde bulunurlar. Mazgirt kazasinda da vardir. Bir arastirmada Tunceli Pülümür Yeldegen Bucagi'nda Sah Mansur'un evlatlarinin türbesinin ve Sivas Zara Kizilkale Köyü'nde de Baba Mansurlularin bulundugu ifade edilmistir. Baba Mansur'un Horasan'dan geldigine inanilir. Halk Cuma aksamlari buraya toplanir, kurbanlar keser, cem yaparlardi. Baba Mansur'un yüzyillardir dilden dile dolasan menkibelerinin en bilineni su sekildedir: Bir de Baba Kureys (Haci Kureys) varmis. Bir gün vahsi bir ayiya binmis ve bilegine de bir yilan dolamis, onunla ayiyi kamçilayarak yürütmüs. O sirada duvar yapmakta olan Baba Mansur ise bu duvara binerek Baba Kureys'e yürümüs. Kureys Baba bu mucize karsisinda hayran olarak "Sen tas duvara can verdin." diyerek, Baba Mansur'un eline sarilip öpmüs. Baba Kureys Ocagi'nin talipleri, Kureys Baba'nin Baba Mansur'a bagliligi üzere, Baba Mansur Ocagi'nin da müritleridir. Yüzyillardir Kureysan Ocagi Dedeleri'nin mürsidleri de Baba Mansurlu Dedeler olmustur. Pir ve seyyitleriyle birlikte Koçgiri ve Hiran asiretleri de Baba Mansur Ocagi'na baglidirlar.

Baba Mansur Ocagi'ndan Ali Düzgün Dede'den edindigim bilgilere göre Baba Mansur Dedeleri, Kureysanlar, Savalanlar, Arelliler, Gaboranlilar, Butkanlilar Asiretlerine Dedelik ve Lolanlilar, Çarekanlilar ve diger asiretlere de mürsidlik yapmaktadirlar. Bu ocagin dedelerinin de bagli oldugu Baba Mansurlu dede ailesi Baba Mansur'un duvari yürüttügü duvarin yaninda bulunan evin sahibidirler ve ziyaretle bu aile ilgilenmektedir. Hem Istanbul'da hem Tunceli'de bu ocaktan Dedesoylularla görüstüm. Darikentteki ocagi da ziyaret ettim. Yine Darikent yakinlarinda bulunan Söbek, Lödek, Küpük Köylerinde de Baba Mansurlu seyyid aileleri vardir. Bir bölümü çesitli nedenlerle Tunceli disindadirlar ve özellikle de Sivas'ta yogunlasmislardir.

Bilindigi üzere Seyyid Battal Gazi'nin Eskisehir'de türbesi ve büyük bir dergahi bulunmaktadir. Battal Gazi Ocagi'ndan dedeler hem Eskisehir'de hem de Amasya'da bulunmaktadirlar. Amasya Merzifon, Sari Köyü, Oymaagaç Köyü, Balgöze Köyü ve Merzifon'daki Tekke mahallesinde bu soydan dedeler bulunmaktadir.

Bostankulu Ocagi Dedeleri genellikle Tokat'ta bulunurlar. Bostankulu Hasan Halife keramet göstermis, Haci Bektas Veli Dergahi'nda kazan kaynatmis, hizmet etmis ve kendisine bu görev verilmis. Bu ocagin talipleri Yozgat Çorum ve Tokat havalisinde bulunmaktadir.

CELAL ABBAS OCAGI

1. Abdal Musa Ocagi,

2. Abdülvahap (Gazi) Ocagi,

3. Aglarca Ibrahim Ocagi,

4. Agu Içen Ocagi,

5. Ahmed Yesevi Ocagi,

6. Ahi Baba Ocagi,

7. Ali Abbas Ocagi,

8. Ali Baba Ocagi,

9. Ali Koç Baba Ocagi,

10. Aliyyül Sazeli Ocagi,

11. Ansa Bacililar Ocagi,

12. Aslan Baba Ocagi,

13. Atesoglu Ocagi,

14. Baba Cafer Ocagi,

15. Baba Mansur Ocagi,

16. Battal Gazi Ocagi,

,

17. Beyazid-i Bestami Ocagi,

18. Bostankolu Hasan Halife Ocagi,

19. Bozdoganlar Ocagi,

20. Bulduklu Ocagi,

21. Bulgurcu Dede Ocagi,

22. Can Baba Ocagi,

23. Celal Abbas Ocagi,

24. Cemal Abdal Ocagi,

25. Cibali Sultan Ocagi,

26. Çalapverdi Ocagi,

27. Çarsanbali Ocagi,

28. Çavdarli Ocagi,

29. Çaylak Ocagi,

30. Çoban Dedeli Ocagi,

31. Dede Garkin/Kargin Ocagi,

32. Dedemoglu Ocagi,

33. Deli Dervis Ocagi,

34. Dervis Baba Ocagi,

35. Dervis Ali Baba Ocagi,

36. Dervis Beyaz Ocagi,

37. Dervis Boran Ocagi,

38. Dervis Cemal Ocagi,

39. Dervis Çimli Ocagi,

40. Dervis Gevis Ocagi,

41. Dervis Gevr Ocagi,

42. Dinelli Ocagi,

43. Dogan Doganlar Ocagi,

44. Ebul Vefa Ocagi,

45. Eliyabas Ocagi,

46. Emirbeyli Ocagi,

47. Emirogullari Ocagi,

48. Enver Zeyid Ocagi,

49. Eraslanli/Eraslan Ocagi,

50. Erdebil Ocagi,

51. Erkonas Ocagi,

52. Esikli Ocagi,

53. Eymirlerli Ocagi,

54. Gani Baba Ocagi,

55. Garip Dede Ocagi,

56. Garip Mansur Ocagi,

57. Garip Musa Ocagi, ,

58. Gemalmazli Ocagi,

59. Gökveliogullari Ocagi,

60. Gözcü Kara Ahmet Dede Ocagi,

61. Gözü Kizil Ocagi,

62. Gülü Dede Ocagi,

63. Güvenç Abdal Ocagi,

64. Haci Emirli Ocagi,

65. Haci Murad-i Veli Ocagi

66. Hacim Sultan Ocagi,

67. Hamza Baba Ocagi,

68. Hamzali Ocagi,

69. Hasan Dede Ocagi

70. Hasan Dede Veli Ocagi,

71. Haydari Sultan/Haydar Dede Ocagi,

72. Hidir Abdal Ocagi,

73. Hizir Samit Ocagi,

74. Horasanli Ocagi,

75. Hubyar(Sultan) Ocagi,

76. Hüseyin Abdal Ocagi,

77. Hüseyin Gazi Ocagi,

78. Isik Çakirli Ocagi,

79. Ibrahim-i Sani Ocagi,

80. Imam Bakir Ocagi,

81. Imam Cafer Ocagi,

82. Imam Musa-i Kazim Ocagi,

83. Imam Riza Ocagi,

84. Imam Zeynel Abidin Ocagi,

85. Kabak Abdal Ocagi,

86. Kalender Dede Ocagi

87. Kanber Abdal Ocagi,

88. Kantarma Ocagi,

89. Kara Donlu Can Baba Ocagi,

90. Kara Pirbad Ocagi

91. Karacalar Ocagi,

92. Karaköseli Ocagi,

93. Karasar Ocagi,

94. Karasih Ocagi

95. Kaygusuz Abdal Ocagi,

96. Keçeci Ahi Baba Ocagi,

97. Kesikbas Ocagi,

98. Kiz Süregi Ocagi,

99. Kizil Deli Ocagi,

100. Koca Haydar (Haydarli) Ocagi,

101. Koca Lesker Ocagi,

102. Koca Seyyid Ocagi,

103. Koçgiriler Ocagi,

104. Koçu Baba Ocagi,

105. Köse Süleyman Ocagi,

106. Kul Himmet Ocagi,

107. Kureysan/Haci Kureys Ocagi,

108. Kutup Ismail Sultan Ocagi,

109. Kuzu Kuran Ocagi,

110. Küçük Mustafa Ocagi,

111. Mazlum Abdal Ocagi,

112. Maksut Abdal Ocagi,

113. Mehmet Abdal Ocagi,

114. Mekanoglu Ocagi,

115. Mineyik Ocagi,

116. Musa-i Hardi Ocagi,

117. Munzur Baba/Abdal/Sultan Munzur Ocagi,

118. Mürsel Bali Ocagi,

119. Nazlim Abdal Ocagi,

120. Nuri Dede Ocagi,

121. Nur Dede Ocagi,

122. Otman Baba Ocagi,

123. Otmanli Ocagi,

124. Özcanli Ocagi,

125. Pamuklu Ocagi,

126. Persenbeli Ocagi,

127. Pir Ahmet Ocagi,

128. Pir Hamza Ocagi,

129. Pir Mehmet Ocagi,

130. Pir Sultan Ocagi

131. Piri Baba Ocagi,

132. Saçli Hamza Ocagi,

133. Safavi Ocagi,

134. Sari Ismail Ocagi,

135. Sari Mecdin Ocagi,

136. Sari Saltuk Ocagi,

137. Saribal Ocagi,

138. Sefil Mecnun Ocagi,

139. Seyyid Abdullah Horasani,

140. Seyyid Ahmet Kebir Ocagi,

141. Seyyid Ali Sultan (Kizil Deli) Ocagi,

142. Seyyid Baba Ocagi,

143. Seyyid Bilal Ocagi,

144. Seyyid Gazi Ocagi,

145. Seyyid Haci Ali Türabi Ocagi,

146. Seyyid Halil Ocagi,

147. Seyyid Hasan Yildizlar Ocagi,

148. Seyyid Hidirlar Ocagi

149. Seyyid Kalender Veli Ocagi,

150. Seyyid Kerim Ocagi,

151. Seyyid Kemal Ocagi,

152. Seyyid Mahmut Hayrani Ocagi,

153. Seyyid Mahmut Kureys Ocagi,

154. Seyyid Mustafalar Ocagi,

155. Seyyid Nizamoglu Ocagi,

156. Seyyid Nuri Cemalettin Ocagi,

157. Seyyid Rizalilar Ocagi,

158. Seyyid Sabun Ocagi,

159. Seyyid Sabur Ocagi,

160. Seyyid Safiyüddin Ishak Veli Ocagi,

161. Seyyid Selahattin Ocagi,

162. Seyyid Seyfi/Seyfettin Ocagi

163. Seyyidan Ocagi,

164. Sinik Abdalli Ocagi,

165. Sinemil Ocagi,

166. Söylemezli/Sultan Söylemez Ocagi,

167. Sultan Onar Ocagi,

168. Sultan Sücaaddin Veli Ocagi,

169. Sah Ahmet Dede Ocagi,

170. Sah Hüseyin Baba Ocagi,

171. Sah Ibrahim Veli Ocagi,

172. Sah Süleyman/Seyh Süleyman Ocagi,

173. Sahinli Ocagi,

174. Sahkulu Ocagi,

175. Seyh Ahmet Dede Ocagi,

176. Seyh Ahmet Sultan Ocagi

177. Seyh Ahmet Verani Ocagi,

178. Seyh Bahsis Ocagi,

179. Seyh Bedreddin Ocagi,

180. Seyh Çoban Ocagi,

181. Seyh Delil Berhican Ocagi,

182. Seyh Hasan Ocagi,

183. Seyh Hasan Zerraki Ocagi,

184. Seyh Sadili (Sazeli) Ocagi,

185. Seyh Safi Ocagi,

186. Seyh Samit Ocagi,

187. Seyh Samut/Sultan Samut Ocagi,

188. Seyh Turhani Ocagi,

189. Seyh Uygun Baba (Düzgün Baba) Ocagi,

190. Taptuklu Ocagi,

191. Teslim Abdal Ocagi,

192. Topçular Ocagi,

193. Türabi(Haci Ali Türabi) Baba Ocagi,

194. Uzunelli Ocagi,

195. Üryan Hidir (Hizir) Ocagi,

196. Yagbasan Ocagi,

197. Yagmuroglu/Yagmurlu Ocagi,

198. Yalincik Abdal/Sultan Yalincak Ocagi,

199. Yanyatir Ocagi,

200. Yilanli Ocagi,

201. Yunuslu Ocagi,

Ali Abbas Ocagi ile ayni ocak oldugu söylenir. Celal Abbas Ocagi Dedeleri Tunceli Ovacik'ta bulunurlar. Ancak Erzincan ve Elazig yörelerinde de bu soydan ocakzadelere rastlamak olanaklidir.

Cemal Abdal Ocagi Elazig Karakoçan'da Madran ile Delikan Köylerinin arasinda bulunmaktadir. Iki türbe vardir. Büyük Cemal Abdal ve Küçük Cemal Abdal türbeleri. Sadili Asireti'nin bir bölümü bu ocagin talipleridir. Cemal Abdal Ocagi Dedelerinin mürsidleri ise Aguiçen Ocagi Dedeleridir. Tunceli ili Mazgirt Ilçesi'nde bulunan Kizilkale Köyü'nde de bu ocaga mensup Dede aileleri bulunur.

Tunceli ili Hozat ilçesine iki saat uzaklikta Seyit Cemaller (Dervis Cemal) Köyü'ne adini veren ziyaretgahtir. Erzincan'in Tercan ilçesinin otuz kilometre güneybatisindaki Bulmus Köyü'nde ve yine Erzincan Tercan'a bagli Zorum Köyü'nde de Dervis Cemal Ocagi Dedeleri ve ziyaretler bulunurdu. Inanisa göre Dervis Cemal'in oturdugu köy kuru bir meselik iken yemyesil bir yere dönüsmüstür. Bir baska rivayete göre de Dervis Cemal Haci Bektas Dergahi'nda hizmet görmüs erenlerdendi. Hatta bu konuyu Dervis Cemalli dedeler sürekli anlatirlar. Ali Kemali'nin verdigi bilgilere göre Seyh Hasan koluna mensup asiretler Dervis Cemal Ocagi talipleridir.

Alevi Tahtacilarinin iki ocagindan biridir. Dedeleri Aydin Resadiye'de bulunurlar. Yörükan'a göre Haci Emirli Ocagi'na bagli Tahtaci Oymaklari, Sehepli, Kabakçi ve Aydinli Oymaklari'dir. Bu oymak Tahtacilari Aydin, Izmir, Adana, Denizli yörelerinde bulunmaktadirlar.

Sivas Divrigi Günes Köyü'nde türbe ve tekkesi vardir. Garip Musali Dedesoylularin bir bölümü de Kars'ta bulunmaktadir. Bu ocaktan Musa Karakas ve Kutluay Erdogan'in Ocaklarina iliskin bilgi ve belgelerin gün isigina yönelik çalismalari oldukça yararli olmaktadir.

Gaziantep'te varolan Gözü Kizil Camisi'ne adini veren evliyanin, Gözü Kizil Ocagi'nin dayandigi ve Vilayetnamede adi geçen evliya ile ayni olup olmadigini bilemiyoruz. Ayrica Sarkisla Karpinar Köyü'nde de bu ocak mensuplari varmis.

Hacim Sultan'in Usak'ta Hacim bucaginin Susuz mevkiinde türbesi bulunuyor. Hacim Sultan Ocagi Dedelerinin varoldugunu çesitli sözlü verilerden duydum ancak nerede bulunduklarina iliskin bilgiyi derledigim bilgilerin çözümünden sonra sunacagim.

Hidir Abdal Sultan, Gözcü Karaca Ahmet Sultan'in ogludur. Türbesi Erzincan, Kemaliye Ocak Köyü'nde bulunmaktadir. Hem sözlü hem yazili kaynaklara göre Hidir Abdal Ocagi Dedeleri yüzyillardir Haci Bektas Dergahi'na vekaleten Düskün Ocagi olarak islev görmüslerdir. Özellikle Malatya, Erzincan ve Tunceli yörelerinden talipler Hidir Abdal Sultan'in türbesinin bulundugu bu yere akin akin gelirler. Eskiden düskünlük konularinda basvuru makami olan Hidir Abdal Ocagi dedelerinin bu islevi bugün artik geçmiste yasanmis bir konu olmaktan öteye geçmeyecektir. Simdi Hidir Abdal'in anisina her Agustos'un ilk Pazar günü onbinlerce kisinin katildigi büyük bir etkinlik düzenlemektedir. Hidir Abdal Ocagi'na mensup dedeler Ocak Köyü'nde 12 ailedir. Bunlarin disindaki Ocaklilar talip soylu ailelere mensupturlar. Hidir Abdal Ocagi'ndan Dedesoylular bulunmaktadirlar. Hidir Abdal Ocagi'na bagli talipler de Malatya, Erzincan ve Sivas yörelerinde bulunmaktadir. Bazi Garip Musali Dedesoylulardan dinledigime göre de Hidir Abdalli dedeler, Garip Musali dedelere pirlik yapiyorlarmis.

Hubyar Sultan'in türbesi, Tokat'in Almus Ilçesi, Hubyar Tekke Köyü'nde bulunmaktadir. Hubyarli Dedelerin kimisi onun Imam Riza soyundan kimi de Imam Musa Kazim soyundan oldugunu ve mürsidinin de Üryan Hizir oldugunu ifade ediyorlar. Yine Hubyar Sultan'i, Hoca Ahmet Yesevi'nin okuttuguna inaniliyor. Hubyar'in dört oglu varmis: Mustafa Abdal, Himmet Abdal, Behzad Abdal, Hasan Abdal. Özellikle Tokat yöresinde Hubyarli talipler yogundur. Hubyar Sultan'a iliskin bilgilerin yazili olmaktan çok sözlü gelenege dayanmasi ve varolan kisitli kaynaklarin da bazi kisilerce bilim dünyasindan gizlenmesi ne yazik ki bazi bilgilerde karmasaya yol açmaktadir. Üzülerek ifade etmek istiyorum ki bazi kisilerin bencilligi çok köklü bir Alevi Ocagi'na iliskin bilgilerin ortaya çikmasini ne yazik ki engellemektedir.

Hüseyin Abdal'in türbesi Sivas Divrigi Ilçesindeki Asudu Tekke (Güvenkaya) köyünde bulunmaktadir. Karakesici Hüseyin Abdal olarak da adlandirilir. Bu Ocaktan Dedesoylulara göre Karakesici Hüseyin Abdal Horasan'dan gelerek Haci Bektas Dergahi'nda hizmet etmis. Sonra Asudu Tekke (Güvenkaya) köyüne yerlesmis burada halki irsad etmis ve burada Hakka yürümüstür.

Daha önce de belirttigimiz üzere Kara Pirbad'da Karadonlu Can Baba diye adlandirilmaktadir. Kara Pirbad ziyareti Sivas'in Divrigi ilçesi, Karakeban Bucagi, Ömerli Köyü'ndedir. 22 Ekim 1999'da burayi ziyaret ederek bilgi topladik. Köyde bulunan yaslilarin anlattigina göre Kara Pirbad, Haci Bektas Veli tarafindan Anadolu'da islâmiyeti yaymakla görevlendirilmis bir erendir. Son on onbes yildir da eski dedeler olmadigindan köyde cem de yapilmamis.

Kaygusuz Abdal'in Dergahi Misir Kahire Makattam tepesinde bulunuyor. Bu soydan ocakzadeler var. Bunlarla Gaziantepte görüstüm.

Keçeci Baba'nin türbesi Tokat Erbaa'ya yaklasik 30 km uzaklikta bulunan Keçeci Köyü'ndedir. Keçeci Ahi Baba olarak da bilinir. Keçeci Köyü'nde herkes ocakzadedir. Talipleri de Tokat ve Amasya yörelerindedir.

Koca Lesker'in ziyaretgahi Erzincan'in Bagistas Istasyonu yakinlarinda ve Firat'in yakinindadir. Türbenin yakininda oldukça eski mezarlarin bulundugu bir mezarlik bulunmaktadir. Ayrica buraya kurban ve lokma hizmetlerini görmek üzere bir yer yaptirilmistir. Koca Lesker ile Koca Seyyid'in ayni evliya oldugunu ifade eden Dedesoylular vardir. Ancak bu iki yerde yani hem Sün Köyü'nde Koca Seyyid'in türbesinin ve hem de Bagistas yakininda Koca Lesker'in türbesinin olmasi bu durumu karmasik hale getirmektedir.

Sivas Divrigi Ilçesi Erikli Köyü'ndedir. Hünkar Haci Bektas Veli'nin dervislerinden oldugu söylenir. Böyle bir ocagin varligini duymama karsin ocaktan dedelerle görüsme olanagim olmadi.

Alevi Çepnilerin Ocagi'dir. Çepni Dedelerinden elde ettigim bilgilere göre Bati Anadolu'daki bütün Çepnilerin piri, rehberi ve mürsidi bu ocaktir. Bu ocak dedeleri de kendilerine pir olarak Hacibektas Çelebilerini kabul ederler. Köse Süleyman, Imam Riza soyundan Yunus Mukri'nin ogludur ve Kösedag Savasi'nda sehit olmustur. Onun soyundan gelenler boylari olan Çepnilerle Anadolu'da inançlarini ve geleneklerini sürdürmüslerdir. Ocagin su andaki merkezi, Balikesir, Merkeze bagli Kavakbasi Köyü'dür. Ayrica Bergama'nin Narlica Köyü'nde de Köse Süleyman Ocagi Dedeleri bulunmaktadir.

Kul Himmet Ocagi'nin merkezi Tokat'in Almus ilçesi Görümlü (Varzil) Köyü'ndedir. Kul Himmet Ocagi dedeleri bu köydedir. Yedi ulu ozandan biri olan Kul Himmet'e iliskin birçok menkibe ve deyisleri yüzyillardir dilden dile dolasmaktadir. Bu ocagin Tokat ve çevresinde bir çok talibi bulunmaktadir.

Dedelerden elde ettigim bilgilere göre Elazig, Baskil, Kumlutarla (Adaf) Köyü'nde, Erzurum, Tekman, Mir Seyid ve Erduran Köyleri'nde bu soydan dedeler var. Yine Imam Musa-i Kazim Ocagi talipleri de Tunceli ve Erzurum'da bulunuyorlar.

Tunceli ili Pertek ilçesinde bulunan Karabakir (Bargini) Köyü'ndedir. Aguiçen Ocagi'na gelenler arasinda daha çok çocugu olmayanlar yer alir, türbede kalarak kurban keserler. Kendilerini Aguiçenli olarak nitelendiren dede ocaklari Mir Seyyit, Köse Seyyit, Seyyit Mençek, Koca Seyyit olmak üzere dört koldur. Aguiçen'in menkibelerine iliskin hem Ali Kemal'i, hem Nazmi Sevgen ve hem de Nuri Dersim'i de bazi bilgiler bulunmaktadir. Tunceli'de bulunan ve Aguiçen olarak adlandirilan evliya Seyyid Mençek olarak da bilinir. Elazig'in Sün Köyü'ndeki eren ise Koca Seyyid'dir. Aguiçen'in bir diger yaygin adi da Kara Donlu Can Baba'dir. Hem Elazig, Sün Köyü ve hem de Tunceli Hozat Karabakir Köyü'ndeki eren ise Koca Seyyid'dir. Aguiçen'in bir diger yaygin adi da Kara Donlu Can Baba'dir. Hem Elazig, Sün Köyü ve hem de Tunceli Hozat Karabakir Köyü'nde bu konuda yaslilarla görüstüm. Anlatilanlar kapsamli oldugundan burada en genel bilgilere deginmekle yetiniyorum. Aguiçen Ocagi'ndan dedeler agirlikla Elazig, Erzincan ve Tunceli'de bulunurlar. Sivas Karakeban yakinlarinda bulunan Alevi Ocak Ulularindan Kara Pirbad'da Kara Donlu Can Baba olarak adlandirildigindan bazi arastirmacilar bu iki evliyayi karistirmaktadirlar.

Bu soydan dedelerin anlattigina göre Haci Kureys, Seyyid Mahmut Hayrani'nin soyundan gelmektedir. Düzgün Baba da Haci Kureys'in tek ogludur. Tunceli'deki ocak Mazgirt kazasinin Düzgün Baba Dagi civarindaki Büyük Köyü'ndedir. Rivayete göre Mogol istilasiyla baslayan göç sirasinda Haci Kureys, Horasan'dan çikarak Nizip'in Milelis Köyü'ne gelmis, burada Hakka yürümüs ve köy civarindaki Zarar mevkiine defnedilmistir. Tunceli, Nazimiye ve Mazgirt'te, Adiyaman'in Yukari Seyhler Köyü'nde de bu ocaga mensup Dede aileleri bulunmaktadir. Halk tarafindan Kureysan Ocagi Dedeleri ruh hastaliklarina sifa bulmak amaciyla ziyaret edilmektedirler. Bu ocagin bir merkezi'nin de Malatya'nin eski Adiyaman mintikasinda oldugu ileri sürülmektedir. Tunceli'de basta Kureysan asireti olmak üzere Bahtiyarlar, Sisanlar, Erzincan'in Cibice Bogazi'ndaki Balabanlar, Kuziçan'daki Çarekanlilar, Haydaran, Demenan, Yusufan, Karsan, Alan, Lolan, Seyhmehmetli asiretleri ve Koç ve Kalan asiretlerinin bir bölümü Kureysan Ocagi'nin talipleridir. Yine bir arastirmada belirtildigi üzere Adiyaman'in Kayabasi Köyü'nün 2 km güneyinde Haci Kureys ve oglunun bulundugu ziyaret vardir.

Munzur Ocagi'nin talipleri Erzincan, Kemah ve Tunceli'nin çesitli yerlerindedirler. Ali Kemali'nin verdigi bilgilere göre Sultan Munzur evlâdi; Tunceli Ovacik kazasinin Ziyaret, Erzincan'in Kistim Köyü ve Basköy nahiyesinde bulunurlar.

Tunceli ili, Pülümür ilçesi Hacili Köyü'ndedir. Bu köyün adi eskiden Bahçecik idi. Bir rivayete göre burada bulunan Ocakzadeler, Sivas'ta bulunan Pir Sultan Abdal'in soyundandirlar. Bu köyün bütünüyle ocakzade olan halki Kerbela'ya gidip geleli köyün adi Bahçecik'ten Hacili'ya dönüsmüstür. Bu köyde insaati sirasinda Pir Sultan'in Horasan'dan getirdigine inanilan ve ziyaret haline gelmis olan bir agaç sütun vardir. Bu diregi inanisa göre Pir Sultan Abdal Horasan'dan getirmistir. Halk arasinda bu diregin büyük bir agirlik üzerinde olmasina karsin havada durdugu inanisi yaygindir. Bu direk yüzyillardir cem ibadetlerinin yürütüldügü bir cem odasinin içinde bulunmaktadir. Bu cem odasina iliskin de bir çok kerametler anlatilmaktadir. Ruslar buralari isgal ettiginde burayi yakmak istemisler ama basaramamislardir. Bu cemevini 1 Kasim 1999'da ziyaret ettim. Burada 1996'da kendisiyle Sahkulu Dergahi'nda görüstügüm Pir Sultan Ocagi dedelerinden Mehmet Çelebi ile görüstüm.

Piri Baba'nin türbesi Amasya'nin Merzifon ilçesi Tekke mahallesinde bulunmaktadir. Piri Baba Ocagi'ndan gelen dede aileleri yine Merzifon'un Oymak Köyü'nde bulunurlar.

Tunceli'de Hozat-Ovacik yolu üzerinde 2000 metre yükseklikte bir tepede oldukça bakimli bir türbe içinde Sari Ismail ve Sari Sultan da denilen Sari Saltik yatmaktadir. Sari Saltik Hakka yürüdügünde yedi tabutta bas göstermis. Sari Saltik'in Anadolu disinda da makamlari bulunmaktadir. Eskiden Sari Saltik ziyareti Dersim asiretlerinin vicdani durumundaydi. En büyük antlar onun basinda içilir, asiretler antlasmalarini bu ziyaretin basinda yaparlardi. Bu ziyaretin yakininda bulunan Karaca Köyü'nde bulunan seyitler Sari Saltuk Ocagi dedeleridir. Ancak eskiden göç etmis ve Sivas, Erzincan gibi baska yerlere yerlesmis bulunan Sari Saltik Ocagi'na mensup dede aileleri bulunmaktadir. Gölpinarli'ya göre Divrik Gürenlerli Köyü'nde de Sari Saltuklu Dede aileleri vardir. Eskiden halk agiz ve göz hastaliklari için Sari Saltik Dedelerine gelirlerdi. Bu soydan dedelerden birinden dinledigim su kisa bilgi dedelerin nasil çesitli yerlere dagildigini gösteriyor: "...Sivas Imranli Ilçesinin Tokluca Köyü'nden Emir Hüseyin'in torunu Seyit Kasim'im ben. Dedem Tunceli Hozat'in Agviran Köyü'nden gelmis. Erzincan'in Kabullar Köyü'ne oradan da bu Imranli'ya gelmisler burada 200-300 senelik mazimiz var. Bizim ocak Sari Saltik, Musayi Kazim'a bagli. Tapduk Emre'den el alma Sari Saltuk Sultan. Hünkara hizmet eden Tapduk Emre'den el almis. Soy seceresinde böyle yazilidir. Bir secere var heder olmus Tunceli Hozat'ta. Bir de Sivas'in Ezeltere Köyü'nde..." Sari Saltik'in menkibevi yasamina göre yedi tabutta bas gösterdigine inanilir ve buna dayanarak da birçok yerde makam ve türbelerinin oldugu söylenir. Bunlarin en taninmislari yukarida belirttigim Tunceli'deki ziyaret ve Romanya Kaligra'da Babadag'da bulunan Sari Saltuk türbeleridir. Ayrica son olarak Sivas Koyulhisar Bahçe Köyü Delmece yaylasinda da bir Sari Saltuk ziyareti bulundugunu ögrendim.

Saribal Ocagi Sari Saltik Ocagi'ndan ayrilma oldugu söylenir. Saribal Ocagi Dedeleri Gümüshane'de bulunurlar. Çelebilerden icazet almak suretiyle bu hizmetlerini sürdürürler. Bu ocagin talipleri Giresun'un Kayacik Köyü'nde, Sebinkarahisar, Karaköy, Armutlu, Toklal, Leylek, Aziz ve Suboyu köyleri, Gümüshane Siran'a bagli Kirinti, Yeniköy ve Çal köylerinde bulunmaktadir.

Seyyid Baba türbesi, Divrigi Akmese (Ziniski) köyündedir. Bu köyde ve yakin köylerde Seyyid Baba Ocagi dedeleri bulunur. Talipleri de yine Divrigi yöresindedir.

Bu ocak evladi Musa Küçük Dede'nin verdigi bilgilere göre Seyit Seyfi, Oniki Imamlarin yedincisi olan Imam Musa Kazim evlatlarindandir. Elazig ili, Palu ilçesinde Seydili Köyü'nde ocagi vardir. Ocak ve Vakfiye su anda kullanilmamaktadir. Tunceli, Elazig yöresinde Seyit Sabun olarak bilinir. Vesikalarda ise Seyit Sabir olarak geçmektedir. Dogum ve ölüm tarihleri tam olarak bilinmekle birlikte, Yavuz Selim döneminde yasadigi biliniyor. Bu soydan gelenler Tunceli'ye yerlesmislerdir. Mazgirt ilçesinde Seyitli ve Balan köylerini yurt edinmislerdir.

Kahramanmaras Elbistan ilçesinin Kantarma Köyü, Sinemil Ocagi'nin dedelerinin mekani olarak bilinir. 6 Kasim 1999'da Kantarma Köyü'nü ziyaret ettigimde bu Alevi Ocagi'nda eski dedelerin artik iyice azaldigini bizzat gördüm. Kantarma'nin ünlü dedelerinden Hakka yürümüs olan Tacim Dede'nin oglu Ali Ekber Dede'nin evinde Kantarma'nin eski günlerindeki canliligi ve sosyal yasami dinledik. Erzincan Kemah'in Nekkâr oglu ve Vaver, ayrica Kemah'in Dere köyü ve Malatya Akçadag'da Sinemil Ocagi'ndan dedeler bulunurlar.

Ali Kemali'nin verdigi bilgilere göre Ocaktir ama yeri belli degildir. Ancak ve Seyh Hasan onun soyundandir. Malatya, Erzincan, Tercan ve Tunceli Mazgirt'te dedeleri bulunur. Seyh Ahmed Yesevî evlâdindandir, bütün Seyyit ve ocaklarin serçesmesidir. Biri Seyh Hasan, digeri Seyyit naminda iki oglu vardir, bazi asiretler, bu iki babadan türemislerdir; fakat o asiretler beyninde Seyyit nami zikredilmez, her ikisinin soyuna birden (Seyh Hasanli) adi verilir. Cemal Abdalli bir dedenin anlattigina göre Seyh Ahmet Dede Ocagi, Cemal Abdallilarin piri olurmus.

Seyh Çoban Ocagi'nin merkezi Tunceli, Mazgirt'tir. Türbesi oradadir. Seyh Çoban soyundan dedelerin bir bölümü Elazig'in içinde Fevzi Çakmak mahallesinde diger bir bölümü ise Çorum, Alaca ilçesi Büyükkeslik köyünde bulunmaktadirlar. Seyh Çoban Ocagi talipleri Çorum, Sivas, Tunceli ve Elazig bölgelerinde bulunmaktadir. Pilvenk ve Kavli asiretinin bir bölümü de bu ocagin talibidir.

Bu ocagin merkezi Tunceli yakininda Kirmizidag'in güneybatisindaki Dedeagaç (Pilvenk) Köyü'ndedir. Bu ocagin kurucusu bu köyde türbesi olan Seyh Delil Berhican'dir. Menkibeye göre bu zat bir gün müritleriyle birlikte bir kuzu yemisler; sonra kuzunun kemiklerini bir araya getirip dua etmis, kuzu dirilmis, bundan dolayi da "kuzuyu dirilten seyh" manasina kendisine Seyh Delil Berhican denilmistir. Gazi Üniversitesi'nin hazirladigi belgesel çerçevesinde Tunceli'de bulundugumuz sirada buraya da gitmek istemistik ancak hem programin yogunlugu ve hem de bu köyde kimsenin yasamadigini ve harap oldugunun ifade edilmesi sonucu gidilemedi.

Üryan Hizir Ocagi Tunceli ilinde Pertek-Hozat yolu kenarinda bir sirtin üzerinde bulunan Dorutay (Zeve) Köyü'ndedir. Bu köyde Üryan Hizir'in kutsal ziyaretgahi bulunur. Bu ocak çocugu olmayanlar, sara ve akil hastalarinin akinina ugramakla ünlüdür. Bu ocagin Kahramanmaras ve Erzurum'da da talipleri bulunur. Hubyar Dedeleri mürsit ocaklarinin Üryan Hizir oldugunu söylerler. 3-4 Kasim 1999 tarihinde bu köye yaptigim ziyarette Ocagi gördüm. Bu köyün tamami taliplerden olusuyor. Dört aileye dayaniyormus Dorutay köylüleri. Üryan Hizirli ve Aguiçenli Dedeler zaman zaman bu köye gelerek cem yapiyor ve sorunlari çözmeye çalisiyorlarmis.

Yalincak Sultan'in türbesi Sivas Yalincak Köyü'ndedir. Sivas'in Hafik ilçesine bagli Karayaprak Köyü'nde bu ocaksoylu dedeler bulunur. Köyün tümü ocakzadedir. Yalincak Abdal Ocagi'nin Sivas, Yozgat, Çorum, Malatya ve Amasya yörelerinde talipleri bulunmaktadir.

Iki Tahtaci ocagindan biri olan Yanyatir Ocagi dedeleri Izmir Narlidere'de bulunurlar. Bu ocagin talipleri Haci Emirli Ocagi'na oranla daha fazladir. Bazi yazarlara göre Çepnilerle, Tahtacilar Narlidere'ye baglidir. Yanyatir Ocagi'na bagli oniki tahtaci ocagi bulunmaktadir. Bunlar Çobanli, Çaylak, Sivrikülahli, Cingöz, Üsküdarli, Enseli, Ala Abali, Çiçili, Mazici, Kahyali, Gökçeli ve Nacarli Oymaklari'dir. Tahtaci talipleri olan bu oymaklar Kibris, Izmir, Bergama, Menemen, Adana, Manisa Akhisar, Balikesir, Çanakkale yörelerinde yasamaktadirlar.